Izdvojeno

Dobrodošli na prezentaciju Mješovitog Holdinga "ERS" MP a.d. Trebinje. Molimo vas da sve prijedloge, sugestije i uočene nedostatke u funkcionisanju prezentacije pošaljete na adresu:
webmaster

Hvala na razumijevanju!

Sliv Vrbasa Štampa El. pošta
Napisao Administrator   
petak, 27 februar 2009 13:37

HIDROENERGETSKI POTENCIJAL SLIVA RIJEKE VRBAS

Raspored i mogućnost izgradnje hidroenergetskih postrojenja i efekti koji se mogu dobiti eksploatacijom hidroenergetskog potencijala sliva rijeke Vrbas sa pritokama na području Republike Srpske, su definisani u Vodoprivrednoj osnovi sliva rijeke Vrbas, iz 1997. godine. Ova Novelacija dijela Vodoprivredne osnove sliva rijeke Vrbas se odnosi samo na dio toka Vrbasa nizvodno od Bočca i glavnih pritoka Vrbasa na području Republike Srpske, a promjene su vezane samo za akumulacije kojima se utiče na uređenje vodnog režima i kvalitet voda rijeke Vrbas nizvodno od Delibašinog sela.

Sva dosadašnja istraživanja i izrađena dokumentacija ukazuju na aktivnost izgradnje hidroenergetskih postrojenja u srednjem dijelu sliva (Bočac, Krupa, Banja Luka-niska, Novoselija) i najznačajnijim pritokama sliva koje se nalaze u ovom dijelu sliva. Od ukupnog energetskog potencijala svih pritoka sliva, na navedene najznačajnije (Pliva, Ugar, Crna Rijeka i Vrbanja) otpada 1,09 milijardi kWh ili 62%, a na ostale 0,67 milijardi kWh, ili 38%.

Iskoristivi hidroenergetski potencijal sliva na području Republike Srpske iznosi 1895 GWh ili 59,2% od ukupno iskoristivog hidroenergetskog potencijala sliva. U do sada izgrađenom hidroenergetskom objektu - hidroelektrani Bočac, instalisane snage 110 MW, koristi se samo 307 GWh ili 16,2% potencijala.

Korišćenje hidroenergetskog potencijala glavnog toka, na teritoriji Republike Srpske, planirano je u 9 hidroelektrana: Bočac, Krupa, Banja Luka - niska, Novoselija, Delibašino selo, Trn, Laktaši, Kosjerevo i Razboj.

 

HE KRUPA

HE Krupa je protočno pribransko postrojenje, locirano uzvodno od naselja Krupa na Vrbasu, na stacionaži 96+580 km. Kota normalnog uspora je 228,00 m.n.m. Akumulacija dužine 12,85 km se prostire do uzvodne HE Bočac. Pri koti normalnog uspora ima površinu 142,7 ha. Osnovna karakteristika ovog akumulacionog bazena je u tome da se ne potapa obradivo poljoprivredno zemljište, kao ni stambeni i privredni objekti. Pod uspor dolazi dio magistralnog puta Banja Luka - Jajce u dužini od 6 km, te se on mora izmjestiti. Maksimalna denivelacija je 8 m do kote 220,00 m.n.m, čime se ostvaruje korisna zapremina od 5,75 hm3. Usvojena je gravitaciono betonska brana (lijevi i desni gravitacioni blok) sa lokacijom prelivnog dijela brane na desnom boku brane i neprelivnog dijela brane sa mašinskom zgradom u sklopu brane nalijevom bloku, pri čemu su zahvati za hidroelektranu i odvodna voda većim dijelom u koritu rijeke.

Evakuacija velikih hiljadugodišnjih voda (1996 m3/s) se vrši preko dva prelivna polja širine 11,15 m, snabdjevena segmentnim ustavama visine 11,5 m, i temeljnog ispusta dimenzija 2,0 x 2,3 m. Za svaki od tri agregata predviđena je posebna ulazna građevina i dovod. Ulazne građevine su snabdjevene vertikalnim čeličnim rešetkama i pomoćnim tablastim zatvaračem, a na krajevima dovoda su predviđeni tablasti predturbinski zatvarači.

U mašinskoj zgradi su smještena tri vertikalna agregata, ukupne snage 48,5 MW. Predviđeni su generatori u blok spoju sa transformatorima. Transformatori su locirani neposredno uzvodno od agregata na koti 214,00 m.n.m. Razvodno postrojenje 110 kV (GIS-gasom izolovan sistem) je zatvorenog tipa. Napajanje vlastite potrošnje elektrane je obezbijeđeno iz tri transformatora, preko postrojenja 10,5 kV priključenog na otcjepe generatorskih šina i Diesel agregate snage 300 kVA. Rashladna voda se uzima iz donje vode preko 3+1 pumpe (svaka pumpa kapaciteta Q=40 l/s i napora H=35 mVS). Drenažni sistem je koncipiran kao tri nezavisna sistema, sa mogućnošću međusobnog povezivanja i ispomoći, i smješten je na najnižoj koti.

 

HE "BANJA LUKA - NISKA"

HE "Banja Luka-niska" je nizvodna stepenica ispod HE Krupa. Brana i hidroelektrana, sa svim ostalim pripadajućim objektima, locirane su na stacionaži 83+190 km u uskom profilu doline srednjeg toka rijeke Vrbas, uzvodno od naselja Karanovac. Akumulacija je duga 13,39 km, ima površinu pri koti normalnog uspora 204,00 m.n.m. 130 ha, a prostire se do ulaska u Krupačko polje.

Izbor glavnih parametara hidroelektrane Banja Luka-niska je određen za uslove izgrađenosti kompletnog sistema hidroelektrana na srednjem toku rijeke Vrbas (Bočac, Krupa, Banja Luka-niska i Novoselija), pri čemu će HE Banja Luka-niska preuzeti obezbjeđenje nizvodnih uslova tečenja, odnosno akumulacija Banja Luka je predviđena kao kompenzacioni bazen HE Krupa.

Sa stanovišta koncepcije objekta važno je pomenuti da omogućava stabilan rad agregata i pri malim proticajima (za zadovoljenje biološkog minimuma) od 25 m3/s. Brana hidroelektrane je gravitaciona betonska, sa prelivnim dijelom brane na desnom boku i mašinskom zgradom, poluotvorenog tipa, koja je u sastavu tijela brane nalijevom boku brane (u zoni riječnog toka). Evakuacija velikih hiljadugodišnjih voda (2284 m3/s) se vrši preko dva prelivna polja, širine 12 m, koja su locirana u desnom boku brane i snabdjevena segmentnim ustavama, kao i preko temeljnog ispusta, dimenzija 2,2 x 2,6 m, koji je lociran u srednjem stubu preliva i snabdjeven sa dva tablasta zatvarača. Na uzvodnom licu neprelivnog dijela brane predviđene su ulazne građevine za agregate, koje se nalaze nakoti 179,55 m.n.m. Na ulaznim građevinama su predviđene vertikalne čelične rešetke, a za svaki dovod je predviđen pomoćni zatvarač ipredturbinski zatvarač.

U mašinskoj zgradi su smještena dva agregata. Predviđeni su generatori u blok spoju sa transformatorima. TRansformatori se nalaze uzvodno od agregata na koti 187,40 m.n.m. Razvodno postrojenje 110 kV (GIS - gasom izolovan sistem) je zatvorenog tipa. Napajanje vlastite potrošnje je obezbijeđeno iz transformatora preko postrojenja 10,5 kV, priključenog na otcjepe generatorskih šina jednog ili drugog agregata i Diesel agregata snage 300 kVA. Rashladni sistem je smješten na turbinskom prostoru i koncipiran je kao sistem u kome neophodni pritisak oezbjeđuju 2+1 pumpe (svaka pumpa kapaciteta 45 l/s). Drenažni sistem je praktično sastavljen iz tri nezavisna sistema, međusobno povezana radi ispomoći, i smješten je na drenažnoj koti - najnižoj u mašinskoj zgradi.

 

HE NOVOSELIJA

HE Novoselija je protočno pribransko postrojenje. Locirana je uzvodno od grada Banja Luke, kod naselja Novoselija, na stacionaži 78+750 km rijeke Vrbas. Akumulacija hidroelektrane je dužine cca 6,5 km. Akumulacijom se potapa samo zemljište uz korito rijeke Vrbas, a uspor doseže do uređenog korita HE Banja Luka-niska. Karakteristično za ovaj akumulacioni bazen je da se njegovim formiranjem ne potapa magistralni put Banja Luka - Jajce i da su obale akumulacije uređene nasipima.

Brana ove hidroelektrane je gravitaciona betonska, sa mašinskom zgradom ukomponovanom u lijevoj strani tijela brane i sa njom čini konstruktivnu cjelinu. U uzvodnom zidu mašinske zgrade se nalaze organi za zahvatanje i dovod vode do tubina. Na ulazu u dovodne organe (dva), predviđena je ugradnja rešetki sa grabljama za čišćenje smeća. Evakuacioni dio brane je lociran bliže desnoj obali rijeke i sastoji se od tri prelivna polja, sa segmentnim zatvaračima. U mašinskoj zgradi su smještena dva agregata instalisanog protoka 2 x 77,5 m3/s, i instalisane snage 2 x 8,2 MW (16,4 MW), sa svom ostalom pomoćnom opremom.

Poslednje ažurirano sreda, 21 oktobar 2009 17:38