Електропривреда Републике Српске
Sliv Drine

Prirodne karakteristike

Rijeka Drina zauzima centralni dio Balkanskog poluostrva i najveća je pritoka rijeke Save. Nastaje spajanjem rijeka Tare i Pive, kod Šćepan Polja, a ulijeva se u Savu neposredno nizvodno od Bosanske Rače. Dužina toka Drine, zajedno sa Tarom je oko 500 km, a same Drine oko 341 km.

Sliv rijeke Drine je površine oko 19.570 km2. Prosječan proticaj Drine kod Šćepan polja je oko 150 m3/s, a na ušću u Savu oko 400 m3/s. Sa prosječnim padavinama od 1.100 mm/god. i velikim padovima od 2,2 ‰ do 5,2 ‰ daje mogućnost rentabilne proizvodnje električne energije i garantuje stabilnost elektro-energetskog sistema.

Gornji tok rijeke Drine podrazumijeva najuzvodniji dio toka Drine, uzvodno od akumulacije HE Višegrad, do spoja Pive i Tare (granica sa Crnom Gorom). Najvećim dijelom gornji tok Drine pripada Republici Srpskoj, dok se manji dio (od Goražda do Ustikoline) nalazi u Federaciji BiH.

Rijeka Drina je u srednjem i donjem dijelu toka granična rijeka između Bosne Hercegovine (Republike Srpske) i Srbije.

 

Osnovna koncepcija razvoja

Sliv rijeke Drine predstavlja značajniji neiskorišćeni hidropotencijal na Balkanu. Nesumnjivo je da se uređenju režima voda na prostoru sliva Drine mora u budućnosti posvetiti izuzetna pažnja. Jedini ispravan pristup je da se čitavo slivno područje tretira kao jedinstvena vodoprivredna cjelina. Sagledavanjem mogućnosti korišćenja hidroenergetskog potencijala sliva rijeke Drine koji pripada Republici Srpskoj konstatovano je da neiskorišćeni tehnički potencijal, a koji se može iskoristiti na hidroelektranama snage veće od 10 MW iznosi 3.626,2 MW.

 

Korišćenje hidroenergetskog potencijala „Gornje Drine“ i Sutjeske na teritoriji Republike Srpske je predviđeno izgradnjom Hidroenergetskog sistema Gornja Drina (HES Gornja Drina). HES Gornja Drina podrazumijeva izgradnju četiri brane i hidroelektrane na profilima „Buk Bijela“, „Foča“ i „Paunci“ na rijeci Drini i „Jelovački Krš“ na rijeci Sutjesci.

Sprovedene tehno-ekonomske analize i usvojena tehnička rješenja za svaki od razmatranih profila predviđaju izgradnju:

  • HE Buk Bijela instalisane snage 93,52 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 332,30 GWh
  • HE Foča instalisane snage 44,15 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 175,9 GWh
  • HE Paunci instalisane snage 43,21 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 166,90 GWh
  • HE Sutjeska instalisane snage 44,08 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 195,62 GWh

 

Tok Drine koji je uslovno nazvan „Srednja Drina“ je sa bruto padom od oko 70 m i proteže se od kraja uspora HE Zvornik do donje vode HE Bajina Bašta (dionica obuhvata 81,35 km toka). Hidroenergetski potencijal se dijeli u odnosu 50 : 50 sa Republikom Srbijom.

Srednja Drina obuhvata energetski i vodoprivredno najznačajniji dio toka Drine i zahtjeva kompleksno rješavanje tog poteza. Ovaj potez podijeljen je na Sektor 1 (nizvodni) i Sektor 2 (uzvodni), tako da se potapanje Ljubovije i Bratunca u potpunosti izbjegne. Usvojeno tehničko rješenje predviđa da se na Sektoru 1 gradi HE Dubravica sa kotom normalnog uspora od 175 mnm, a na Sektoru 2 grade HE Tegare sa kotom normalnog uspora od 200 mnm i HE Rogačica sa kotom normalnog uspora od 220 mnm.

Usvojeno tehničko rješenje predviđa izgradnju:

  • HE Rogačica instalisane snage 113,28 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 413,42 GWh
  • HE Tegare instalisane snage 120,94 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 448,05 GWh
  • HE Dubravica instalisane snage 87,23 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 335,48 GWh

Donji tok rijeke Drine obuhvata dio nizvodno od HE Zvornik, pa sve do ušća Drine u Savu. Hidroenergetski potencijal se dijeli u odnosu 50 : 50 sa republikom Srbijom.

Koncept iskorišćenja energetskog potencijala donjeg toka Drine se bazira na izgradnji pribranskih hidroelektrana u kaskadi. Akumulacije koje se formiraju izgradnjom brana, nalaze se između bočnih nasipa sa lijeve i desne obale Drine. Dužina toka po glavnom koritu na ovom potezu iznosi 85 km. Pored uloge u obezbjeđivanju koncentracije pada, nasipi imaju ulogu i u zaštiti obalnog područja od poplava. Koncept energetskog iskorišćenja potencijala Donje Drine obuhvata izgradnju četiri pribranske hidroelektrane na ovom potezu:

  • HE Kozluk instalisane snage 88,5 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 376 GWh
  • HE Drina 1 instalisane snage 87,7 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 363,7 GWh
  • HE Drina 2 instalisane snage 87,8 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 379,8GWh
  • HE Drina 3 instalisane snage 101 MW i prosječne godišnje proizvodnje oko 469,1 GWh

 

Faze izgradnje hidroelektrana na Drini

Studije o korišćenju rijeke Drine u energetskom i vodoprivrednom smislu rađene su u kontinuitetu kroz cijeli dvadeseti vijek. S obzirom da su režimi voda u slivu rijeke Drine prostorno i vremenski veoma heterogeni, svaka koncepcija optimalnog korišćenja je podrazumijevala izravnavanje protoka preko velikih akumulacija, pa je u tom cilju u slivu Drine izgrađeno 9 akumulacija ukupne zapremine 2.220 x 106 m3 vode, prvenstveno u energetske svrhe.

U slivu Drine do sad je izgrađeno 9 hidroelektrana (HE Uvac, HE Kokin Brod, HE Bistrica, HE Potpeć, HE Piva, HE Višegrad, HE Bajina Bašta, RHE Bajina Bašta i HE Zvornik) koje imaju ukupnu instalisanu snagu od 1.932 MW i prosječnu godišnju proizvodnju od 6.350 GWh.

U periodu od 1976. do 1985.g. isprojektovana je prva i ujedno do sad jedina izgrađena hidroelektrana na Drini na području Republike Srpske – HE Višegrad, koja je puštena u rad 1989.g. Dosadašnje analize su pokazale da se na čitavom prostoru Hidrosistema Drina mogu dobiti značajne količine kvalitetne električne energije.